Gut Hastalığı ve Beslenme

                       GUT HASTALIĞI VE BESLENME


   Kralların hastalığı veya zengin hastallığı diye bilinen gut hastalığı (Podagra, damla hastalığı veya nikris) vücudumuzdaki ürik asit fazlalığı sonucu meydana gelen romatizmal bir rahatsızlıkltır.


Ürik asit sağlıklı kişilerin kanında da pürin metabolizması sonucunda bir yıkım ürünü olarak bulunur. Ancak ürik asidin fazlalılığı ya ürik asidin yapım fazlalığından, ya böbreklerden atımının az olmasından ya da vücutta ürik asit haline dönüşen pürinlerin bazı yiyeceklerle fazla miktarda alınmasından kaynaklanır. Zamanla, kanda ürik asit fazlalığı eklemler etrafında birikimlere yol açar. Sonuçta, ürik asit eklemler içinde kristaller oluşturur ki bu durum gut ataklarına neden olur.

Gut bazı eklemlerde ağrı, duyarlılık, kızarıklık, şişlik ve ısı artışı ile ani olarak gelişen, şiddetli ataklarla seyreden bir hastalıktır. Genellikle her seferinde bir eklemi etkiler ve çoğunlukla
 ilk olarak ayak başparmak eklemi olmaktadır. Diz, dirsek ve el bileği gibi diğer eklemler de etkilenebilir. Ataklar çok hızlı olarak gelişir ve ilk atak genellikle gece olur. Tüm romatizma türleri içinde en ağrılı olanıdır. Hastanın bu dönemde aspirin ve benzeri ilaçları alması son derece yanlıştır, çünkü aspirin ürik asitin vücuttan atılımını yavaşlatır. İyi tedavi ve kontrol edilemeyen hastalarda eklemlerde şekil bozukluğu ve fonksiyon kaybı gelişebilir.

 

Ataklar şu nedenlerle gelişebilir:

§  Çok fazla alkol alımı,

§  çok sıkı diyet ve açlık,

§ bazı yiyeceklerin fazla yenmesi,

§  operasyon geçirme ,

§ ani, şiddetli bir hastalık geçirme,

§ aşırı yorgunluk ve stres,

§ Asidoz

§ diyabet,

§ hipoparatiroidi,

§ kurşun zehirlenmesi

§ böbrek yetmezliği,

§  gebelik toksemisi,

§  eklem travması,

§  yaralanma,

§ kemoterapi uygulanması

§ diüretik ilaçların alınması olabilir.

 

Gut hastalığı çoğunlukla 40 yaş üstü erkeklerde görülmektedir. Kadınlarda ise çok nadiren menapoz sonrası gelişebilmektedir.Ayrıca erkekler gut hastalığına yakalanma açısından kadınlara göre 20 kat daha risk altındadırlar.

İlk gut atakları eklemlerde kalıcı hasara yol açmaz ve eklemleriniz tamamen normal olarak kalır. Ancak bir eklem sürekli bir şekilde gut ataklarına maruz kalırsa ürik asit kristalleri ekleme zarar verir ve kronik artrit gelişebilir. Gut hastalığı şişmanlık, hipertansiyon, hiperlipidemi ve diabet hastalığı ile yakından ilişkilidir. Gut tedavi edilmezse, böbrek taşları oluşabilir.

 


Tedavisinde tanı çok önemlidir. Bazı romatizmal hastalıklar gut atağını taklit edebilirler. Fizik muayene ve tıbbi öykü tanı için çok yararlıdır. Bunun yanında; Kandaki ürik asit miktarı ölçülür. Ancak bu sonuç yanıltıcı olabilir. Çünkü gut hastalarında ürik asit miktarı normal, hatta düşük düzeylerde olabilir. Tanı yöntemi olarak bir diğer yöntem ise bir enjektör yardımıyla eklemlerden çekilen sıvıda ürat kristallerinin olup olmadığı araştırılabilir. Eğer bu kristaller saptanırsa, gut tanısı doğrulanır. Son olarak eklemlerin direkt röntgeni çekilebilir.

Gut hastalığının tedavisinde diyet önlemleri ve hayat tarzı değişiklikleri daima ilaç tedavisinden önce gelmelidir; çünkü bu önlemler gutla birlikteliği sık olan diabet, hipertansiyon ve kardiovasküler hastalıkları önlemek veya geciktirmek açısından da fayda sağlayacaktır.


Gut Hastalığında Tıbbi Beslenme Tedavisinin İlkeleri:

1) Pürinden zengin besinler kısıtlanmalıdır. Örneğin: sakatatlar, deniz ürünleri,et, balık, kümes hayvanları gibi pürin içeren besinler akut atak dönemlerinde tüketilmemelidir. Süt, peynir, yumurta pürinden sınırlı diyette en iyi protein kaynaklarıdır.
2) Yağ, böbreklerden ürik asit atımını azaltır ve vücutta ürik asit birikimini arttırır. Bu nedenle yağ biraz sınırlandırılmalıdır. Günlük enerjinin %20- 25’ i yağdan sağlanacak bir diyet düzenlenmelidir.

Derin yağda kızartılmış gıdalar tüketilmemeli, katı yağ ve margarinden kaçınılmalıdır.

3) Diyette karbonhidrat miktarı biraz arttırılır.
4) Sebze ve meyveler idrarı alkali yaptığı için diyette daha çok kullanılır. İdrar alkali yapılarak, ürat kristallerinin erimeden çökmesi önlenir.
5) Ürat kristallerinin atılması için günlük 2-3 litre su içilmelidir.
6) Aşırı miktarda alkollü içecek alınması vücutta ürik asit miktarının artmasına neden olacağı için yasaklanmalıdır.

7) Bağışıklık sistemini güçlendirmek için C vitamini içeriği yüksek besinler bolca tüketilmelidir .
8) Kahve ve çay vücutta pürin oluşumunu etkilemediği için vücutta serbesttir.
9) Fazla kilo da gut hastalığında risk oluşturmaktadır. Kilo fazlalığında uygun bir diyetle kilo verilmesi sağlanmalıdır.

10) Çok düşük kalorili, bilinçsiz diyetler uygulanmamalıdır. Aşırı düşük kalorili diyetler kas yani protein yıkımına neden olacağı için kandaki ürik asit seviyesini arttırır.Bu nedenle hızlı kilo kaybı önerilmemektedir.

11) Bezelye, kuşkonmaz,fasulye, mantar, karnabahar ve ıspanak pürin açısından zengin gıdalar olduğu için sınırlı ölçüde tüketilmelidir.